مشاهدهٔ اختلالات رفتاری مانند مقابله جویی و پرخاشگری در کودکان، بسیاری از اوقات نشانهٔ وجود اضطرابی است که قابل شناسایی برای کودک و مراقبانش نیست. اضطراب، هیجانی با تظاهرات بسیار متنوع است که برای یک کودک خردسال که کلمات و مهارت کافی برای ابراز آن را در اختیار آن ندارد، میتواند به صورت علائم شناخته شده ای مانند اختلال خواب، اجتناب از جدایی از والدین و چسبندگی به آنها، و یا علائمی به ظاهر نامربوط با اضطراب، مانند قشقرق، نافرمانی، و خشم نامتناسب با موقعیت، نشان داده شود.
متخصصان بر این باورند که یکی از دلایل بروز رفتارهای مختل کننده و چالش برانگیز از سوی کودکان، در محیط خانه و مدرسه، اضطراب است. آنها همچنین معتقدند که بسیاری از اوقات، زورگویی، پرخاشگری و قانون شکنی کودک در محیط های مختلف، ناشی از احساس ناامنی و تحمل ضربه های روانشناختی است، که میتوانند منجر به گوش به زنگی، سوء تعبیر سرنخ های محیطی، احساس دائمی تهدید، و واکنش ستیز و گریز به صورت حمله به همسالان، پرت کردن وسایل، و وارد شدن شتابزده به نزاع و درگیری، به عنوان روشی برای مقابله با اضطراب شود.
◽بسیاری از اوقات اضطراب میتواند باعث بروز علائمی شود که به طور زودهنگام، به عنوان اختلال نقص توجه/بیش فعالی(ADHD) تشخیص گرفته و درمان شوند. بیقراری، ناآرامی و ناتوانی از توجه، به طور معمول تشخیص اختلال نقصتوجه/بیشفعالی و درمان مرتبط با آن را دریافت میکنند، در حالیکه اضطراب هم میتواند باعث قطع شدن ناگهانی و مکرر تمرکز، حواسپرتی و ناتوانی از توجه مداوم شود.
به طور مشابه، رفتاری مانند فرار از مدرسه، که بسیاری از اوقات به عنوان علامتی از اختلال نافرمانی مقابله جویانه(ODD) شناخته میشود، میتواند ریشه در اضطراب، و تلاش کودک برای دور شدن از شرایط برانگیزاننده ی آن، داشته باشد.
هنگامی که کودک دچار تردید دربارهٔ توانایی های خود در یک موضوع خاص میشود، اضطراب میتواند باعث مسدود شدن مسیر یادگیری و عدم تلاش کودک برای آن شود. علامتی که میتواند به طور زودهنگام به عنوان اختلال یادگیری، تشخیص گرفته و درمان شود.
◽ از جمله علائمی که ظن به وجود اضطراب به عنوان عامل زمینه ساز اختلالات رفتاری در کودک را تقویت میکند، میتوان به شکایات جسمانی مانند سردرد، تهوع، شکم درد و حتی استفراغ، مشاهدهٔ علائمی مانند تعریق، گرگرفتگی یا تنگی نفس، ناتوانی از پاسخگویی به سوالات شفاهی در عین عملکرد موفقیت آمیز در امتحانات کتبی و تکالیف خانه، و اجتناب از حضور در فعالیتهای گروهی با همسالان اشاره کرد.
به طور کلی، پیچیدگی و همپوشانی علائم اختلالات روانشناختی مختلف در کودکان، نشان دهندهٔ نیاز به مشارکت منابع متعدد مانند معلمان مدرسه و مربیان مهدکودک، هنگام تشخیص گذاری و ارزیابی روانشناختی کودک است.
هنگامی که مراقب، مربی یا معلم یک کودک قادر به برقراری ارتباط موثر، شناسایی شرایط برانگیزانندهٔ رفتارهای مختل، و در نظر گرفتن احتمال وجود اضطراب در کودک است، میتواند ضمن همدلی و عدم اتخاذ رویکرد تنبیهی، حمایت کافی برای دریافت کمک حرفه ای و درمان اضطراب را، برای کودک فراهم کند.
