فابینگ (FOMO) یک پدیده روانشناختی است که به طور خاص به ترس از دست دادن فرصتها و اتفاقات اجتماعی یا اطلاعات جدید اشاره دارد. این ترس زمانی اتفاق میافتد که فرد احساس میکند که از رویدادها، تجربیات یا اخبار مهمی که دیگران در حال تجربه کردن یا به اشتراک گذاشتن آن هستند، عقب مانده است.
این احساس به طور خاص در دنیای دیجیتال و شبکههای اجتماعی بیشتر دیده میشود. افراد ممکن است زمانی که از پیامها، پستها، یا اطلاعات جدید در رسانههای اجتماعی غافل میمانند، دچار نگرانی شوند. در واقع، فابینگ میتواند به نوعی اضطراب اجتماعی نیز تبدیل شود، زیرا فرد ممکن است احساس کند که در دایره اجتماعی خود کمارزش شده یا از گروه خود جدا افتاده است.
این پدیده در زمانهای اخیر بسیار رایج شده، به ویژه در عصر اینترنت، زیرا افراد در معرض پستهای دیگران که ممکن است لحظات شادی، موفقیتها یا رویدادهای مهمشان را به اشتراک میگذارند، قرار دارند. این مقایسههای مداوم باعث میشود فرد احساس کند که از چیزی عقب مانده یا چیزی را از دست میدهد.
علائم فابینگ
- چک کردن مداوم تلفن همراه: فرد به طور مداوم تلفن خود را برای بررسی پیامها، اعلانها و پستهای جدید چک میکند.
- احساس اضطراب و نگرانی: احساس نگرانی از این که ممکن است از اتفاقات یا فرصتهای مهم خبری محروم شود.
- مقایسههای اجتماعی: فرد مدام خود را با دیگران مقایسه میکند و احساس میکند که زندگی یا تجربیاتش کمتر از دیگران است.
- بیتوجهی به لحظههای حاضر: فرد ممکن است از لحظات واقعی و زندگی روزمره غافل شود و به جای آن توجهش به اتفاقات آنلاین و مجازی معطوف باشد.
علل فابینگ
- اثر رسانههای اجتماعی: رسانههای اجتماعی به طور عمده بر فابینگ تأثیر میگذارند. مردم پستهای دیگران را میبینند و ممکن است احساس کنند که از لحظات مهم یا فرصتها عقب ماندهاند.
- افزایش دسترسی به اطلاعات: با پیشرفت فناوری، هر کسی میتواند به راحتی از هر مکانی به اطلاعات دسترسی پیدا کند، اما این دسترسی گسترده میتواند اضطراب بیشتری به همراه داشته باشد.
- تأثیرات اجتماعی و فرهنگی: در جوامعی که به موفقیتهای فردی و اجتماعی اهمیت زیادی میدهند، افراد ممکن است بیشتر به دنبال نشان دادن خود و مشارکت در رویدادهای اجتماعی باشند تا از رقابت یا به اصطلاح “گم نشدن” در جامعه عقب نیفتند.
درمان فابینگ
درمان فابینگ به نوعی به خودآگاهی، تنظیم استفاده از فناوری، و مهارتهای ذهنی نیاز دارد. در اینجا چند راهکار برای مقابله با فابینگ آورده شده است:
- خودآگاهی و شناخت فابینگ:
نخستین قدم برای درمان فابینگ این است که فرد این پدیده را شناسایی کند و درک کند که این احساسات در واقع از یک اضطراب اجتماعی و دیجیتال نشأت میگیرند. با شناخت این موضوع، فرد میتواند به صورت آگاهانه تر به رفتارهای خود نگاه کند و آنها را تغییر دهد. - تنظیم زمان استفاده از گوشی و رسانههای اجتماعی:
محدود کردن زمان مصرف شبکههای اجتماعی و اختصاص زمان مشخص برای استفاده از آنها میتواند کمککننده باشد. مثلا میتوان از اپلیکیشنهای کنترل زمان (مثل “Screen Time” در iOS یا “Digital Wellbeing” در اندروید) برای محدود کردن زمان استفاده از تلفن همراه استفاده کرد. - تمرینهای ذهنآگاهی (Mindfulness):
تمرینهای ذهنآگاهی میتواند به فرد کمک کند که بیشتر در لحظه حال زندگی کند و از مقایسههای اجتماعی و اضطراب ناشی از آنها دوری کند. این تمرینات شامل تمرکز بر تنفس، توجه به احساسات بدن، و آگاهی از محیط اطراف است. - ایجاد روابط اجتماعی واقعی:
یکی از بهترین روشها برای مقابله با فابینگ، تقویت روابط اجتماعی واقعی است. شرکت در رویدادهای اجتماعی، ملاقات با دوستان و خانواده و گسترش تعاملات چهره به چهره میتواند به فرد احساس ارتباط و امنیت بدهد و وابستگی به فضای مجازی را کاهش دهد. - پذیرش عدم حضور در همه جا:
یادگیری این نکته که همیشه نمیتوان در همه جا و همه وقت حضور داشت یا همه اخبار را دنبال کرد، یکی از گامهای مهم در مقابله با فابینگ است. این پذیرش به فرد کمک میکند که کمتر به اضطراب ناشی از “از دست دادن” فکر کند و بیشتر بر روی آنچه که در زندگی واقعی اهمیت دارد، تمرکز کند. - دوری از مقایسههای اجتماعی:
خود را با دیگران مقایسه کردن یکی از دلایل اصلی فابینگ است. این مقایسهها به طور معمول منجر به احساس کمبود یا عدم موفقیت در فرد میشود. تمرین مهارتهای خودمراقبتی و پذیرش خود میتواند به کاهش این مقایسهها کمک کند. - مشاوره روانشناسی یا درمانگری:
اگر احساس میکنید که فابینگ تأثیر زیادی بر زندگی شما گذاشته است و نمیتوانید آن را به تنهایی کنترل کنید، ممکن است نیاز به مشاوره یا درمان حرفهای داشته باشید. یک روانشناس یا درمانگر میتواند به شما کمک کند تا ریشههای اضطراب و نگرانیهای شما را شناسایی کرده و به راههای مؤثری برای مدیریت آنها دست پیدا کنید.
نکته پایانی
فابینگ میتواند تاثیرات منفی زیادی بر کیفیت زندگی و سلامت روانی افراد داشته باشد. با مدیریت صحیح زمان آنلاین و پرورش روابط واقعی و درک این که هیچ چیزی بهتر از زندگی واقعی نیست، میتوان این اضطرابها را کاهش داد و آرامش بیشتری در زندگی به دست آورد.
🖊️دکتر زهرا عبدیخان
*کپی با ذکر منبع بلامانع میباشد
